Lễ Giổ tổ ngành Tuồng

Chỉ đường

Lễ Giổ tổ ngành Tuồng

16/07/2019
126
Thêm vào lịch trình

Tuồng là một nghệ thuật đã có thời vàng son ở Huế. Lễ tế Tổ là một nghi lễ quan trọng được tổ chức hằng năm tại Thanh Bình từ đường.

Thanh Bình từ đường ở ngoài kính thành, ở phường Phú Hiệp hiện tại (gần chợ Dinh, từ cầu Gia Hội, dọc theo đường Chi Lăng đi xuống khoảng 1km). Đây là nhà thờ Tổ hát tuồng lớn nhất của nước ta, được trùng tu vào năm Minh Mạng thứ 4 (1823), chưa rõ xây dựng năm nào.

Nhà thờ tổ Thanh Bình là cơ sở phụng thờ chính thức được triều đình nhà Nguyễn công nhận (hiện vẫn còn ngọc sắc của triều đình).

Bài vị ông tổ ngành tuồng được sắp xếp trong từ đường trên các bệ thờ phía trong. Bài vị các thánh, các thần chia ra như sau:

Chính giữa: Tổ sư chi vị, Thánh sư chi vị, Thiên sư chi vị.

Tả: Quan Thánh đế quân, Chư Tiên liệt vị, Thái Thượng lão quân, Tề Thiên đại thánh, thiên tiên, địa tiên.

Tả ban: Lão lang đại thần, Đông trừ Tư mệnh.

Hưu: Lục Giáp – Lục Đinh, Thánh Nương vương mẫu, Cửu Thiên huyền nữ, Chức Ngọc tiên bà, thập nhị nương nương.

Hữu ban: Cao Các đại vương, Thổ địa chính thần. Dân gian Huế còn truyền tụng Đào Duy Từ và Càn Cương hầu là hai thầy dạy nghề tuồng. Nhưng tìm các bài vị trong từ đường chỉ có tên Càn Cương hầu, không thấy tên Đào Duy Từ.

Càn Cương hầu lả một con hát người Tàu, được vua Minh Mạng mời qua Việt Nam dạy tuồng trong cung đình. Ông là người dạy điệu hát Bắc (hay hát khách), nên mả của ông, dân gian gọi là mả ông hát khách.

Đào Duy Từ vốn là con ông Đào Tá Hán, một kép hát ở đất Thanh Hóa, vì vậy không được đi thi. Ông bất bình, vào Nam giúp chúa Nguyên Phúc Nguyên lập Hòa Thanh Thự để đẩy ca, vũ và nhạc. Ông soạn các điệu múa cung đình. Tương truyền ông dạy hát tuồng ở Bình Định trước khi ra Huế giúp chúa Nguyễn.

Qua bài vị thờ và truyền thuyết ta thấy có nhiều vị được ngành tuồng tôn thờ như là Tổ sư. Trong văn bản hát thất kích, lại có những câu khẳng định Tổ hát bộ (bội) thờ ở từ đường Thanh Bình là Phật Mục Kiền Liên.

Ngoài ra, truyền thuyết “ông làng” còn cho ta biết ông Tổ ngành tuồng là một ông Hoàng nhỏ tuổi, trốn đi xem hát, ngồi trên dàn tre chung với dân chúng, dàn gãy đè hoàng tử chết. Hồn của hoàng tử cứ vấn vương theo các gánh hát để phù hộ các nghệ sĩ. Họ thờ ông rất trịnh trọng. Hoàng tử thích hương thơm của trái thị nên gánh hát cấm đem thị vào trong rạp, sợ ông Hoàng mê thị sẽ bỏ gánh hát mà đi, diễn viên sẽ không hát được.

Trả lời